Τα συμπτώματα της διαταραχής καταναγκαστικών αγορών (ΔΚΑ) (compulsive buying-shopping disorder) είναι αρκετά συχνά στον γενικό πληθυσμό και μπορεί να συνδέονται με αύξηση ψυχοπαθολογικών εκδηλώσεων, και ειδικότερα των συμπτωμάτων κατάθλιψης και άγχους. Ωστόσο, δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για τον Ελληνικό πληθυσμό. Σκοπός της μελέτης ήταν η διερεύνηση της παρουσίας συμπτωμάτων της ΔΚΑ σε δείγμα του γενικού πληθυσμού της Ελλάδας και η ενδεχόμενη συσχέτιση τους με συμπτώματα άγχους, στρες και κατάθλιψης και δημογραφικές παραμέτρους. Διεξήχθη συγχρονική μελέτη (Οκτώβριος- Νοέμβριος 2022) και το δείγμα απαρτιζόταν από 379 ενήλικα άτομα (γυναίκες=254, 67%) από τον γενικό πληθυσμό όλης της Ελλάδας. Η δειγματοληψία πραγματοποιήθηκε μέσω της μεθόδου της χιονοστιβάδας και οι συμμετέχοντες συμπλήρωναν μέσω Google forms τις εξής κλινικές-ψυχομετρικές δοκιμασίες: (α) ‘Compulsive Buying Scale’ (CBS), (β) ‘Depression Anxiety and Stress Scale’ – 21 λήμματα (DASS-21) και (γ) ‘Demographic Characteristics Questionnaire’ – το οποίο δημιουργήθηκε για τους σκοπούς της παρούσας μελέτης. Ποσοστό 19,5% των συμμετεχόντων (Ν=74, γυναίκες=60, 81,1%) παρουσίαζαν σοβαρά συμπτώματα ΔΚΑ (CBS σκορ > 42,2) και συμπεριελήφθησαν στην ομάδα ‘ΔΚΑ-ΝΑΙ’. Οι υπόλοιποι συμμετέχοντες (Ν=305) παρουσίαζαν μικρότερης σοβαρότητας συμπτώματα ΔΚΑ (CBS σκορ ≤ 42.2) και συμπεριελήφθησαν στην ομάδα ‘ΔΚΑ-ΟΧΙ’. Η μέση ηλικία των ατόμων της ‘ΔΚΑ-ΝΑΙ’ ομάδας ήταν 27 έτη (±12.13 έτη). Παρατηρήθηκαν στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις μεταξύ του σκορ στην κλίμακα CBS με τα σκορ και των τριών υποκλιμάκων της DASS-21. Ειδικότερα, άτομα της ‘ΔΚΑ-ΝΑΙ’ ομάδας παρουσίασαν σημαντικά υψηλότερα σκορ και στις τρεις υποκλίμακες της DASS-21 συγκριτικά με άτομα της ‘ΔΚΑ-ΟΧΙ’ ομάδας. Τα υψηλότερα επίπεδα στρες, το γυναικείο φύλο, η μικρότερη ηλικία και η διαμονή σε ‘μη-μητροπολιτικές’ περιοχές αποτελούσαν σημαντικούς προγνωστικούς δείκτες παρουσίας σοβαρότερων συμπτωμάτων ΔΚΑ. Περιορισμό αποτελεί η υπεραντιπροσώπευση γυναικών και η συγχρονική φύση της μελέτης, καθώς δεν τεκμηριώνει αιτιακή σχέση των συμπτωμάτων ΔΚΑ και των συμπτωμάτων άγχους, στρες και κατάθλιψης. Επίσης, επειδή η μελέτη διεξήχθη διαδικτυακά, δεν κατέστη δυνατή η συλλογή άλλων κλινικών παραμέτρων. Τα αποτελέσματά της παρούσας μελέτης υποδηλώνουν ότι τα συμπτώματα ΔΚΑ μπορεί να είναι συχνά στον γενικό πληθυσμό και συσχετίζονται σε σημαντικό βαθμό με την παρουσία συμπτωμάτων άγχους, στρες και κατάθλιψης. Τα υψηλότερα επίπεδα στρες, το γυναικείο φύλο, η μικρότερη ηλικία και η διαμονή σε μη-μητροπολιτικές περιοχές αποτελούσαν παράγοντες πρόβλεψης σοβαρότερων εκδηλώσεων συμπτωμάτων ΔΚΑ.

ΛΕΞΕΙΣ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟΥ: Άγχος, διαταραχή καταναγκαστικών αγορών, κατάθλιψη, στρες, συμπτώματα.

Μαρία Κολλύρου, Καλλιόπη Τριανταφύλλου, Θωμάς Παπαρρηγόπουλος, Βασίλειος Γ. Μασδράκης

Supplementary Material 

Πλήρες Άρθρο σε pdf (Αγγλικά)