Seasonality of suicidal behavior has been investigated regarding both neurobiological and climatic factors, as well as psychopathological and social aspects. Most of the studies detected
peaks in late spring and troughs in the winter. Several lines of evidence evaluated the role of extended periods of light associated with probability of suicides whereas others summarize the alterations of melatonin excretion and its seasonal variation along with seasonal
distribution of psychiatric disorders. The purpose of this paper is to provide an overview of studies attempted to reach an explanatory model of underlying pathophysiology of melatonin in the
pathogenesis of seasonal variation in suicidality. There is argument on the interconnection between suicide rates and weather factors. However, an inverse pattern of melatonin levels and the seasonal
peak in suicides was observed. These findings suggest that sunlight exposure along with a wide spectrum of other factors may explain the aetiopathogenesis of suicidal behavior. Key words: seasonality, suicidal behavior, melatonin, depressive symptoms, genetics variations,
sunlight

Η εποχικότητα της αυτοκτονικής συμπεριφοράς διερευνάται σε σχέση με νευροβιολογικές, κλιματικές, ψυχοπαθολογικές και δημογραφικές παραμέτρους. Οι περισσότερες μελέτες εντοπίζουν αύξηση της αυτοκτονικότητας περί τα τέλη της άνοιξης ενώ το χειμώνα σημειώνεται μείωση. Ερευνάται ο ρόλος της παρατεταμένης ηλιοφάνειας σε συνδυασμό με την πιθανότητα για αυτοκτονία. Άλλες εργασίες εστιάζουν στις μεταβολές της έκκρισης της μελατονίνης παράλληλα με την εποχιακή κατανομή ψυχιατρικών διαταραχών. Επίσης, ειδικές υποκατηγορίες όπως παρα-αυτοκτονικές συμπεριφορές, συννοσηρότητα με αλκοόλ και επίδραση άλλων ειδικών συνθηκών (π.χ. ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ατμοσφαιρική μόλυνση κ.ά.) μελετώνται ως προς την εποχικότητα της αυτοκτονικότητας ή/και σε σχέση με την έκκριση μελατονίνης. Ο σκοπός του άρθρου συνίσταται σε μια γενική θεώρηση μελετών που επιχειρούν να προσεγγίσουν ένα επεξηγηματικό μοντέλο σχετικά με την παθοφυσιολογία που μπορεί να υφίσταται στην έκκριση νευροδιαβιβαστών και ειδικότερα της μελατονίνης (ή των πρόδρομων αυτής ουσιών) και πως αυτή πιθανώς συμβάλλει στην ανισοκατανομή των αυτοκτονιών κατά τις εποχές του έτους. Ακόμα, γίνεται αναφορά σε μελέτες που αναζήτησαν σχέση μεταξύ μετεωρολογικών δεδομένων (π.χ. ηλιοφάνεια) και διαταραχών της συμπεριφοράς. Εντοπίστηκε σημαντικός αριθμός γενετικών μελετών που επιχειρούν να διακρίνουν στοιχεία συμπεριφοράς που ενέχουν κίνδυνο εκδήλωσης αυτοκαταστροφικότητας και ελέγχονται γονιδιακά. Αναφορά γίνεται σε υποκατηγορίες της κατάθλιψης, όπως η «εποχιακή κατάθλιψη» και το «σύνδρομο χαμηλής μελατονίνης» που έχει υποτεθεί από ορισμένους ερευνητές ότι σχετίζονται με ρυθμικές μεταπτώσεις στη διάθεση. Δεν έχει εντοπιστεί σαφής συσχέτιση της αυτοκτονίας με συγκεκριμένα καιρικά φαινόμενα. Εξάλλου, το εάν τελικά, πώς και σε ποιο βαθμό απορρυθμίζεται το κιρκαδιανό σύστημα σε άτομα που νοσούν από ψυχιατρικές διαταραχές, αποτελεί, ακόμη, αναπάντητο ερώτημα. Ωστόσο, έχει παρατηρηθεί ότι την εποχή που σημειώνεται αύξηση της συχνότητας αυτοκαταστροφικών συμπεριφορών υπάρχει αντίστοιχα μείωση στα επίπεδα μελατονίνης. Βέβαια, τα επίπεδα μελατονίνης έχουν στενή σχέση με τη σεροτονίνη που είναι διαθέσιμη στο ΚΝΣ και με την έκθεση στο ηλιακό (και όχι μόνο) φως. Τα παραπάνω δεδομένα μαζί με ένα ευρύ φάσμα άλλων ποικίλλων παραγόντων ίσως προσφέρουν στο μέλλον περισσότερες διευκρινήσεις για την αιτιοπαθογένεια και την πρόληψη των αυτοκαταστροφικών συμπεριφορών.

Λέξεις ευρετηρίου: εποχικότητα, αυτοκτονική συμπεριφορά, μελατονίνη, καταθλιπτικά συμπτώματα, γενετικές διαφοροποιήσεις, ηλιοφάνεια

Μ.Ι. Χαβάκη-Κονταξάκη, Η. Παπαλιάς, Μ-Ε.Β. Κονταξάκη, Γ.Ν. Παπαδημητρίου (σελίδα 324) - Πλήρες άρθρο (Αγγλικά)